آشنایی
عشق در بحران رمانی تاریخی–فرهنگی از علی راد است که زندگی دکتر آبراهام مکدانلد را در بستر هشت دههٔ پرآشوب دنبال میکند. داستان با سپیدهدم نوروز ۱۴۰۰ در دوران همهگیری کرونا آغاز میشود؛ جایی که پزشک سالخوردهٔ نیویورکی در سوگ پسر از دسترفتهٔ خود به بازنگری گذشته میپردازد.
روایت از کودکی آبراهام در شیکاگو در سالهای جنگ جهانی آغاز میشود و مسیر او را از آمریکا تا ایرانِ پیش و پس از انقلاب دنبال میکند. در طول این سفر، او با عشق، اسارت، دگرگونیهای سیاسی و بحرانهای شخصی روبهرو میشود. یکی از رخدادهای سرنوشتساز زندگی او، گرفتار شدن ۴۴۴روزهاش در گروگانگیری سفارت آمریکا در تهران است؛ رویدادی که نام او را در کشورش بر سر زبانها میاندازد.
این رمان، در کنار داستان زندگی قهرمان خود، به پیوندهای پنهان میان تاریخ، فرهنگ، اسطوره و داستان میپردازد. نویسنده میکوشد تا نشان دهد که هرچند زندگی انسانها با قصههای سادهٔ پیشینیان در فضای پُرعشق خانواده پا میگیرد، ولی سرنوشت آنها در تار و پود داستانهای پیچیدهای شکل میگیرد. انسانها در داستانهای دیگران نقش میگیرند، و برخی خود آفرینندگان داستان میشوند.
ارزیابی
«عشق در بحران» از نظر ساختار، رمانی چندلایه است که عناصر رمان تاریخی، رمان اندیشه و روایت فرهنگی را در هم میآمیزد. داستان از دیدگاهی بازنگرانه روایت میشود؛ قهرمان داستان در سالهای پایانی عمر خود به گذشته مینگرد و رشتهٔ رخدادهایی را که زندگی او را ساخته یا خود آنها را آفریده است، بازخوانی میکند.
چند محور اصلی در ساختار اثر دیده میشود:
۱. پیوند تاریخ و زندگی فردی
داستان آبراهام در میانهٔ رویدادهای بزرگ تاریخیِ سدهٔ بیستم تا آغاز قرن بیستویکم شکل میگیرد. او با پیشینهٔ خانوادگی در جنگهای جهانی، از میان بحرانهای انقلابی، انقلاب دینیِ ایران و دگرگونیهای اقتصادی-فرهنگی در غرب میگذرد تا به همهگیریِ جهانیِ کرونا میرسد.
۲. عشق، تنگنا و رهایی
داستان از تجربههای عاطفی و خانوادگی ژرف گذر میکند و پرسشهایی دربارهٔ عشق، ازدواج و بچهداری برجا میگذارد.
۳. داستان به عنوان شیوهٔ شناخت
رمان بر این ایده پامیفشارد که داستان تنها سرگرمی نیست، بلکه ابزاریست برای تجربهٔ پویا، پرورش اندیشه و درنوَردیدنِ جهان.
۴. پیوند اسطوره و داستان
در لایههای زیرین داستان، همهجا اسطورهها نمود دارند و به روایت معنایی گستردهتر میدهند. نویسنده میکوشد از دو واژهٔ پُرآوازهٔ «قصه» و «داستان»، دو پندارهٔ جداگونه اما همراستا و همافزا بسازد. از این دیدگاه، این اثر کوششیست برای رونمایی از واژه و ایدهٔ «داستانشناسی» (Storyology)؛ رویکردی که داستان را فراتر از یک فرم ادبی، سامانهٔ اندیشه و سرشاخهای آموزشی میداند. در بخشی از داستان، به طرح نهادی خیالی به نام «بنیاد داستان مِهر» میرسیم که بخشی از آن «باشگاه دانش-نورَوایی»ست. ژانر این اثر در پیوند با آن باشگاه است که میکوشند دانش و تجربه را در قالب روایتهای داستانی بازآفرینی کنند.
بازتاب
«عشق در بحران» نخستین رُمان نویسنده است و توجه برخی نویسندگان و خوانندگان را جلب کرده است.
دکتر امیر اسماعیل سندوزی دربارهٔ این اثر نوشته است:
«از آغاز شکلگیری این رمان شاهد تلاش و وسواس نویسنده در انتخاب واژهها و ساختار داستان بودهام؛ اثری با محتوایی غنی و شایستهٔ توجه.»
خوانندگان در نقدهای خود به چند ویژگی اثر اشاره کردهاند:
-
ترکیب تاریخ و داستان در روایتی بلندمدت
-
نگاه فرهنگی و اسطورهای به تجربههای انسانی
-
طرح ایدهٔ «داستانشناسی» به عنوان رویکردی تازه در فهم روایت
رمان در قالبهای گوناگون منتشر شده است و به صورت نرمرویه و سخترویهٔ چاپی، کتاب الکترونیکی و نسخهٔ گویا در کتابفروشیهای معتبر فروخته میشود.
